Özbek Mutfağı
Özbek yemekleri çok doyurucu ve yüksek kalorilidir. Yemeklerde çok miktarda soğan vardır. Mantı ve yemeğe girecek kıymada ince kıyılmış soğan kullanılır. Sos ve meze geleneksel Özbek mutfağında yok denecek kadar azdır. Esas yemekler ya kızartılır, ya da kendi suyunda pişirilir. Özbek Türklerinde her yemek çayla başlar, çayla biter. Çay için özel yapılmış çaydanlık ile büyükçe kulpsuz piyale adı verilen seramik kaplar kullanılır.
Özbek mutfağında yemek pişirilmeden önce kuru soğan, havuç, kemikler ayrı ayrı pişirilir ya da kaynatılır. Kızartmalarda bitkisel yağlar kullanılır. Sıcak geçen yaz aylarında bile hayvani yağlar tercih edilir.
Et genelde kemikli pişirilir. Kemik suyunda şifa olduğuna inanılır. Buhara yöresinde eti yağda kızartıp soğanla servis yapmak âdettendir. Ayrıca Buğday, arpa, pirinç, maş, havuç, kabak yemeklerde etle birlikte pişirilerek değişik yemek adları olarak karşımıza çıkar. Önceleri yalnız belirli yerlerde, özel olarak yetiştirilen patates, domates, salatalık, turp vb. bitkiler son zamanlarda ülkenin tarıma elverişli bütün yörelerinde yetiştirilmeye başlamıştır.
Özbek Mutfağında Pilavın Yeri
Yemeğin son kısmında geleneksel pilav çeşitlerinden birisi ya da mantı mutlaka ikram edilir. Pilavın bu mutfakta özel bir yeri bulunmaktadır. Onlarca çeşidi olan pilavın her yörede ayrı ve kendine özgü yapılış şekli vardır. Semerkand, Buhara, Fergana yöresi pilavları malzeme ve pişirme tekniği yönünden farklıdır.
Özbek Yemekleri pişirme teknikleri
Özbek mutfağında yemek pişirme teknikleri de gelişmiştir. Tandırda/pişen ekmek ve hamur işleri ile yemeklerin çok lezzetli olduğu bilinmektedir. Ayrıca yüksek ateşte buharla pişirmek için geliştirilen alüminyum ya da paslanmaz çelik tencereler yemeklerin lezzet ve beslenme değerlerine olumlu katkılarda bulunmaktadır.
Sırlı toprak kaplarda yapılan yemeklerin lezzetli olacağına inanılır.
Özbek Yemekleri ve tatlı kültürü
Yemek öncesi, geleneksel tatlı yiyecekler ikram edilir. Karamela türü şekerler, Balkanlar dâhil, Kıbrıs Türklerinde de görülen reçel çeşitleri, fırında pişirilmiş tatlı yiyecekler vb. kışın da olsa kavun ve karpuz misafire mutlaka ikram edilir. Kıraç topraklarda yetiştirilen, çöl kavunu adıyla anılan çok tatlı kavunlardan yapılan kurutmalar tatlı niyetine yenir.
Özbek sofrasında meyveler de önemli yer tutar. Ülkede bol miktarda yetiştirilen üzüm, kayısı, şeftali, armut, kavun, karpuz, ceviz, erik, kiraz, ayva, incir, taze olarak tüketilmesi yanında; kurutma, reçel-marmelât olarak da sofralara getirilir. Son zamanlarda bazı yörelerde limon, portakal, mandalina ve hurma da yetiştirilmeye başlanmıştır.
Özbek Mutfağında Kullanılan Baharatlar
Özbek yemeklerinde Orta Asya’daki diğer Türk asıllı toplulukların mutfağına nazaran daha çok baharat kullanılır.
Anason, çörek otu, safran, taze ve toz biber, karabiber, maydanoz, dereotu, Orta Asya nanesi, kungut tohumu, en çok da reyhan vb. otlar ülke genelinde yerel ve ticari mutfakta yaygın olarak tüketilmektedir.
Son zamanlarda bu baharatlı ve aromalı bitkilere karanfil, hardal, tarçın, kişniş ve defneyaprağının da ilave edildiğini görülmektedir.
Özellikle Fergana ve Taşkent çevresinde oturan Özbekler acı ve keskin baharatlı yemeklerden hoşlanırlar. Kırmızı ve karabiber, çörek otu vb. acı ve aromalı baharatlar yemeklerin ayrılmaz bir parçası olarak görülür ve tüketilir.
Doğada kendiliğinden yetişen bazı bitkiler Özbek halk tababetinde ilaç olarak kullanıldığı gibi koruyucu halk hekimliğinde şifalı ot niyetinde de tüketilmektedir. Bu ot ve yumruların kültüre edilmiş sebze ve meyvelerle birlikte yemeklerde kullanıldığı da bilinmektedir.
İşte en popüler Özbek Yemekleri
Özbekistan Mutfak Kültürü içinde en popüler Özbek yemekleri Özbek Mantısı, Özbek Pilavı, Maş Çorbasıdır.
Samsa (Özbek mantısı)
Özbek yemekleri içinde en popüler ve vazgeçilmez olanı kuşkusuz Özbek Mantısı.. İşte nefis bir Özbek Mantısı tarifi..
Malzemeler:
- Kuzu Eti 800 gr
- Kuzu ya da dana iç yağı 250 gr.
- Kuru soğan 4-5 orta boy
- Yumurta 4 adet
- Margarin 400 gr.
- Un 700 Gr.
- Karabiber 1 çay Kaşığı
- Kimyon 1 çay Kaşığı
- Tuz yeteri kadar
Yapılışı
Yumurtalar kırılır. 2 yumurta sarısı üzeri için ayrılır. İçine biraz tuzlu su ve un konur, yumuşak bir hamur hazırlanır. 15- 20 dakika dinlendirilir.
Hamur büyük yufka şeklinde açılır, üzerine bolca eritilmiş margarin sürülür, yufka ince rulo yapılır. Sonra 1.5- 2 cm. kesilir, küçük parçalar avuç içiyle bastırılır ve oklavayla bu parçalar tekrar yuvarlak açılır.
İçin hazırlanması: Kuzu eti ve kuzu ya da dana yağı küp şeklinde kesilir, ince doğranmış soğan katılır, kimyon, karabiber ve tuz konur, iyice karıştırılır.
Açılan hamurlara hazırlanan iç konur ve kenarlar yukarıya doğru büzülerek kapatılır.
Yağlanmış tepsiye ters çevrilerek konur, üzerine yumurta sarısı sürülür, fırında pişirilir.
Özbek Pilavı
Özbek yemekleri ve Özbekistan mutfak kültürü Özbek pilavı olmadan düşünülemez..
- Kuzu kuşbaşı 1,5 kg
- Kimyon 2 tatlı kaşığı
- Kaynamış su 1 litre
- Karabiber, Tuz Yeteri kadar
- Pirinç 1 kg
- Soğan 4 adet
- Havuç 1 kilo
- Zeytinyağı Yarım su bardağı
- Ayçiçek yağı Yarım su bardağı
- Sarımsak 2 baş
Yapılışı
Önce zeytinyağı ve ayçiçek yağını iyice kızdırın. Etleri yağa koyun. Hafif ateşte etlerin önce suyunu yavaşça bırakması sonra da çekmesini bekleyin (yaklaşık 20 dakika).
oğranmış soğan, sarımsak ve havuçları koyun. Kimyon ve karabiberin 2/3’ünü ekleyin. Havucun diriliği kaybolup, etle iyice kaynaşıncaya kadar hafif ateşte pişirin.
Havuçlar yumuşayınca pirinçleri ekleyin ve 5 dakika kadar kavurun.
Su, tuz ve karabiberi de ekledikten sonra karıştırın ve 2 baş sarımsağı pilavın ortasına koyup hafifçe bastırın ve kapağını kapatın.
5 dakika harlı ateşte, 10 dakika kısık ateşte pişirdikten sonra ters çevirerek servis edin.
Maş Horda
- Parça et 500 Gr
- Kuyruk yağı 100 Gr.
Maş
- Maş 1 -1/2 Su Bardağı
- Kuru soğan
- 2 Orta Boy
- Havuç 1 Orta Boy
- Domates 3 Orta Boy
- Patates
- 1 Orta Boy
- Tuz Yeteri Kadar
Üzeri için:
- Yoğurt
- 1 Su Bardağı
- Reyhan
- 1 Tatlı Kaşığı
Yapılışı
Kuyruk yağı küçük küçük doğranır, bir tencereye konur, kuşbaşı doğranmış et, ince doğranmış soğan, iri küp şeklinde doğranmış havuç, patates ve domates ilave edilir, kavrulur, su katılır.
Başka bir tencereye maş ve su konur, ortası biraz yarılıncaya kadar pişirilir. Etli su kaynadığında pirinç, pirincin pişmesine yakın pişmiş maş ile tuz ilave edilir, karıştırılır. Çorba olarak kâselerde servis yapılır. Üzerine yoğurt ve reyhan dökülür.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder